پژوهش حاضر به طراحی، تبیین و اعتبار بخشی الگوی برنامه درسی معنوی  در دانشگاه فرهنگیان پرداخته است. پژوهش حاضر، ترکیبی از نوع اکتشافی است. بخش اول پژوهش، کیفی و روش آن توصیفی و شامل؛ تحلیل اسنادی با رویکرد کاربردی است. جامعه تحلیلی شامل کلیه ی متون و منابع مرتبط با حوزه برنامه درسی معنوی بود. حجم نمونه هم شامل متون و منابع مرتبط با حوزه برنامه درسی معنوی بود که به صورت هدفمند انتخاب شدند  که در این بین، 15 منبع داخلی و خارجی  که با مبانی دینی و فلسفی حاکم بر نظام تعلیم و تربیت همخوانی بیشتری داشتند، شناسایی و مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. ابزار اندازه گیری، فرم فیش برداری و  نیز سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته بود. برای تحلیل داد ها از روش مقوله بندی و کد گذاری موضوعی استفاده شد. در بخش کمی هم حجم نمونه شامل یکصد و پنجاه نفر از اساتید دانشگاه فرهنگیان بودند که به صورت تصادفی منظم انتخاب شدند. ابزار گرداوری این بخش پرسشنامه بود که با استفاده از مقوله های به دست آمده در بخش کیفی تهیه گردید. یافته های پژوهش نشان داد که الگوی برنامه درسی معنوی در دانشگاه فرهنگیان، از مبانی هستی شناسی(جهان شناسی و انسان شناسی)، ارزش شناسی و معرفت شناسی و مقوله های اصلی، ماورالطبیعه، تجربه گرایی، زیبا شناسی، جامعیت، خودشناسی و خرد گرایی تشکیل شده است . همچنین یافته ها نشان داد که الگوی به دست آمده از اعتبار کافی برای اجرا در دانشگاه فرهنگیان برخوردار است.

اگر چه پرورش همه ابعاد وجودی متربیان وظیفه نظام های تربیتی است، اما ارزیابی برنامه های درسی نشان می دهد که در نظام های آموزشی، صرفا به بعد عقلانی فراگیران توجه می شود و سایر ابعاد وجودی خصوصا بعد روحانی و معنوی مورد غفلت قرار می گیرد. این درحالی است که طبق نظر متخصصان، پرورش جنبه های معنوی در متربی برای یافتن خویشتن خویش، امری فوری و حیاتی است. برنامه درسی معنوی به معنی پرورش جنبه های معنوی انسان از طریق فرایند آموزش فقط مرکب از زمینه های موضوعی نیست، بلکه مبتنی بر زمینه های نمادی، زمانی و جهانی قابل تامل است. این نوع برنامه درسی خواهان نیل به سطوح عالی آگاهی، معنی دار کردن زندگی و درک رابطه با وجود متعالی و تاثیرگذار بر زندگی است. هدف اصلی این مقاله، تبیین بعد معنوی انسان و برنامه درسی معنوی و تعیین استلزامات برای انتخاب رویکرد معنوی در تعلیم و تربیت است، لذا تلاش شده ضمن بحث از ماهیت معنویت و عوامل آن از دیدگاه صاحب نظران مختلف و نیز تشریح معنویت و نشانگرهای آن از نظر قران، عناصر الگوی برنامه درسی معنوی به گونه ای تبیین شود که با وضعیت و مبانی دین اسلام سازگار باشد.

هدف از پژوهش حاضر، طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی معنوی است. روش مورداستفاده برای انجام دادن پژوهش، برمبنای هدف ازنوع کاربردی و برمبنای ماهیت، جزء روش های ترکیبی با رویکرد اکتشافی متوالی هدایت شده است. جامعه آماری تحقیق را معلمان ابتدایی شهر کرمانشاه به تعداد 4080 نفر تشکیل می دهند. نمونه آماری طبق جدول کرجسی، 352 نفر و روش نمونه گیری ازنوع تصادفی ساده بوده است. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن با استفاده از آرای صاحب نظران تایید شد. برای تعیین پایایی پرسشنامه از روایی محتوایی تاییدی (CVR) و آلفای کرونباخ استفاده کرده ایم. تجزیه وتحلیل داده های حاصل از جمع آوری پرسشنامه ها با استفاده از روش تحلیل عاملی تاییدی انجام شده و بررسی شاخص های برازش مدل پیشنهادی توسط نرم افزار LISERAL صورت گرفته است که نتیجه آن نشان می دهد مدل از برازش خوبی برخوردار است. یافته های بخش کیفی، بیانگر آن است که ابعاد شناسایی شده برای الگوی برنامه درسی معنوی، شامل بایسته های پیش قراردادی، بایسته های قراردادی، بایسته های پس قراردادی، بایسته های فراتر از پس قراردادی، فراروندگی و فروروندگی هستند. یافته های بخش کمی نشان می دهند مدل برنامه درسی معنوی استخراج شده نیز تایید شده است و شاخص های AGFA، GFI، RMSEA و خی دو بیانگر آن هستند که ابعاد شناسایی شده در یک ساختار متجانس، سازه های الگوی یک مفهوم تحت عنوان برنامه درسی معنوی را حمایت می کنند.

زمینه: ارزیابی برنامه های درسی نشان می دهد که در نظام های آموزشی، صرفاً به بعد عقلانی فراگیران توجه می شود و سایر ابعاد وجودی خصوصاً بعد معنوی و اخلاقی مورد غفلت قرار می گیرد. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی برنامه درسی معنوی مبتنی بر اخلاق انجام گرفت. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر داده ها آمیخته اکتشافی، از نظر روش اجرا، داده بنیاد و پیمایشی مقطعی است. جامعه آماری مرحله کیفی، خبرگان حوزه آموزش و پرورش هستند که به روش هدفمند گلوله برفی 30 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کمی نیز مدیران و سرپرستان آموزش و پرورش بودند که تعداد 110 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کیفی از روش داده بنیاد و کدگذاری (باز، محوری و انتخابی) و در بخش کمی از یک پرسشنامه 103ماده ای مبتنی بر یافته های بخش کیفی و آزمون تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. یافته: در بخش کیفی، سه بعد آگاهی معنوی، حساسیت اخلاقی و اکتشاف اخلاقی، به عنوان ابعاد زیربنایی شناسایی شدند. در بخش کمی نیز شاخص های AGFA، GFI، RMSEA و خی دو همگی بیانگر این هستند که ابعاد شناسایی شده در یک ساختار متجانس، سازه های الگوی یک مفهوم تحت عنوان برنامه درسی مبتنی بر اخلاق را حمایت می کنند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که در طراحی برنامه درسی باید به مواردی از قبیل؛ آگاهی معنوی، حساسیت اخلاقی و اکتشاف اخلاقی به عنوان عوامل کلیدی اخلاقی توجه نمود.

زمینه: ارزیابی برنامه های درسی نشان می دهد که در نظام های آموزشی، صرفا به بعد عقلانی فراگیران توجه می شود و سایر ابعاد وجودی خصوصا بعد معنوی و اخلاقی مورد غفلت قرار می گیرد. پژوهش حاضر با هدف ارایه الگوی برنامه درسی معنوی مبتنی بر اخلاق انجام گرفت. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر داده ها آمیخته اکتشافی، از نظر روش اجرا، داده بنیاد و پیمایشی مقطعی است. جامعه آماری مرحله کیفی، خبرگان حوزه آموزش و پرورش هستند که به روش هدفمند گلوله برفی 30 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کمی نیز مدیران و سرپرستان آموزش و پرورش بودند که تعداد 110 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در بخش کیفی از روش داده بنیاد و کدگذاری (باز، محوری و انتخابی) و در بخش کمی از یک پرسشنامه 103ماده ای مبتنی بر یافته های بخش کیفی و آزمون تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. یافته: در بخش کیفی، سه بعد آگاهی معنوی، حساسیت اخلاقی و اکتشاف اخلاقی، به عنوان ابعاد زیربنایی شناسایی شدند. در بخش کمی نیز شاخص های AGFA، GFI، RMSEA و خی دو همگی بیانگر این هستند که ابعاد شناسایی شده در یک ساختار متجانس، سازه های الگوی یک مفهوم تحت عنوان برنامه درسی مبتنی بر اخلاق را حمایت می کنند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که در طراحی برنامه درسی باید به مواردی از قبیل؛ آگاهی معنوی، حساسیت اخلاقی و اکتشاف اخلاقی به عنوان عوامل کلیدی اخلاقی توجه نمود.

هدف پژوهش حاضر بررسی وضعیت  سبک زندگی اسلامی– ایرانی در بین دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان بود. روش تحقیق توصیفی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان به تعداد 6089 نفر بود. از این جامعه نمونه ای به حجم 361 نفر براساس جدول مورگان به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. برای جمع آوری اطلاعات پژوهش از پرسشنامه محقق ساخته سبک زندگی اسلامی – ایرانی استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل واریانس یکراهه و آزمون های t تک نمونه ای و t مستقل در نرم افزار SPSS انجام گرفت. نتایج نشان داد که دانش و اطلاعات دانشجویان پیرامون سبک زندگی اسلامی – ایرانی مناسب و مطلوب است. علاوه بر این نگرش و باور آنان در رابطه با سبک زندگی اسلامی – ایرانی  نیز در وضعیت مطلوبی قرار داشت. اما در بعد عملکرد و عمل به سبک زندگی اسلامی – ایرانی، وضعیت مطلوبی وجود نداشت. به عبارت دیگر علی رغم دانش و اطلاعات آنان پیرامون سبک زندگی اسلامی- ایرانی و همچنین داشتن نگرش مطلوب به این موضوع، اما در زندگی شخصی خیلی به این آموزه ها عمل نمی کنند. همچنین در بخش دیگری از تحقیق، یافته ها نشان داد که میانگین نمره دانش، نگرش و عملکرد دانشجویان دختر بیشتر از میانگین نمره دانشجویان پسر است و میانگین نمره سبک زندگی اسلامی– ایرانی در بین دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد بیشتر از مقاطع کارشناسی و دکتری بود. بنابراین ضمن تاکید بر اهمیت گسترش سطح دانش و اطلاعات دانشجویان و همچنین توجه به ایجاد و توسعه بیش از پیش نگرش های مطلوب پیرامون سبک زندگی اسلامی-ایرانی به عنوان نیروی محرک اصلی حرکت دانشجویان به این سمت، باید علل و عوامل مؤثر بر تضعیف بعد عملکرد دانشجویان مورد بررسی و کنکاش دقیق تر قرار گیرد و آسیب های احتمالی شناسایی گردند و دانشگاه ها با توجه به این یافته ها برنامه های فرهنگی خود را مورد بازنگری قرار دهند.

امروزه تغییر در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی یک ضرورت است و دانشجویان، جامعه و هم چنین نیازها و تجارب آنها تغییر کرده است. بنابراین دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی باید نسبت به تغییرات در پیرامون خود، آگاه و مطلع باشند. هدف پژوهش حاضر، طراحی چارچوب زیست بوم کارآفرینی مبتنی بر دانشگاه بود. این پژوهش کیفی با استفاده از فراترکیبِ کیفی هفت مرحله­ای سندلوسکی و باروسو (2007) انجام شد. تیم فراترکیب متشکل از سه نفر متخصص در حوزه آموزش عالی و مسلط به روش فراترکیب بود. 52 منبع پژوهشی مرتبط، مبنای تحلیل قرار گرفت که با تجزیه و تحلیل داده­ها، مضامین پایه­ استخراج  و در 25 مضمون سازمان دهنده­ سطح اول قرار گرفتند. سپس مضامین سازمان دهنده­ سطح اول در 4 مضمون سازمان دهنده­ سطح دوم شامل ذینفعان و بازیگران، برنامه درسی کارآفرینانه، توانمندسازها، رهبری دانشگاه کارآفرین طبقه ­بندی شدند. در نهایت چارچوب زیست بوم کارآفرینی مبتنی بر دانشگاه شکل گرفت. ارائه این چارچوب به متولیان عرصه آموزش عالی کمک می کند تا با بهره گیری از آن، ملزومات و زمینه های استقرار زیست بوم کارآفرینی مبتنی بر دانشگاه را فراهم نمایند.

هدف از پژوهش حاضر طراحی و تدوین چارچوب نظری مدل برنامه درسی معنوی در کتاب های درسی دینی مقطع ابتدایی می باشد. جامعه آماری در مرحله اول شامل کلیه کتابهای درسی دینی دوره ابتدایی و در مرحله دوم شامل دانش آموزان مقطع ابتدائی شهر کرج است که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای، 326 نفر به عنوان نمونه برگزیده شد. روش پژوهش در مرحله اول توصیفی از نوع تحلیل محتوا و در مرحله دوم از نوع تجربی بود. روش جمع آوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته 26 سوالی با ضریب پایایی 0.82 بود. در تجزیه و تحلیل داده ها از روش آمار توصیفی و استنباطی آزمون T مستقل و یو من ویتنی استفاده شد. نتایج سوال های پژوهش عبارتند از :1- در مورد میزان توجه کتابهای درسی دوره ابتدایی به مولفه های معنوی بالاترین درصد (72%) به مولفه «اندیشمندی» و پایین ترین درصد (3%) به مولفه «هزینه روحی» اختصاص یافته است. 2- الگوی مناسب برنامه درسی معنوی برای مقطع ابتدایی عبارتست طراحی الگویی بر اساس چهار مولفه جهان آگاهی، دیگرآگاهی، خودآگاهی و خداآگاهی از نظر کتاب قرآن که برای هر کدام به طور جداگانه، اهداف، محتوا، روش های تدریس و ارزشیابی تدوین شده است. 3- عوامل معنوی در دو گروه آزمایش و کنترل متفاوت است ولی این مهارت ها در دو جنس یکسان است.